Phụng
vụ - Mục vụ
Thư mục vụ
HỘI
ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM
Thư Mục vụ Hội đồng Giám mục
Việt Nam
gửi Cộng đồng Dân Chúa
VỀ
MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC
GIA ĐÌNH CÔNG GIÁO
Kính gửi Cộng đồng Dân Chúa Việt Nam
LỜI MỞ
1- Chúng tôi, Hồng y, Tổng Giám mục và Giám
mục thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, xin gửi tới anh chị em lời chào thân
ái và lời cầu chúc bình an trong Chúa Kitô.
2- Ý thức sứ mạng giáo huấn được trao phó cho
những chủ chăn, dịp Đại hội của Hội đồng Giám mục lần thứ X năm 2007 tại Hà
Nội, chúng tôi đã gửi đến anh chị em Thư Chung với chủ đề “Giáo dục hôm nay,
xã hội và Giáo Hội ngày mai”. Chúng tôi vui mừng thấy Thư Chung này đã được
đón nhận và áp dụng với những sáng kiến phong phú tại các Giáo phận. Xin cám
ơn anh chị em đã nhiệt tình hưởng ứng lời mời gọi của chúng tôi để cộng tác
phần mình vào nền giáo dục đức tin và văn hóa, nhằm xây dựng Giáo Hội và xã
hội Việt Nam, hôm nay và tương lai.
3- Tiếp nối tinh thần Thư Chung 2007 về giáo
dục Kitô giáo, năm nay chúng tôi mời gọi anh chị em hãy cùng với chúng tôi
suy tư và hành động để góp phần chấn chỉnh môi trường giáo dục tại gia đình
(x. Thư Chung 2007, số 38). Giáo dục tại gia đình là vấn đề quan trọng và
cần thiết, tạo tiền đề cho việc phát triển nền giáo dục nói chung, vì gia
đình là nền tảng của Giáo Hội và xã hội. Nếu nền tảng gia đình được củng cố
chắc chắn, Giáo Hội và xã hội tương lai sẽ phồn thịnh và phát triển. Qua Thư
Mục vụ này, chúng tôi muốn bày tỏ mối ưu tư đối với hiện trạng gia đình Việt
Nam và nêu lên những đề nghị cụ thể để góp phần canh tân mục vụ trong lãnh
vực này, một lãnh vực căn bản của đời sống con người và đời sống Giáo Hội.
I- NỀN TẢNG CỦA VIỆC GIÁO DỤC GIA ĐÌNH
4- Gia đình trong ý định của Thiên Chúa là
nơi giáo dục tình yêu
Thiên Chúa là Tình Yêu (1 Ga 4,8). Chính vì
yêu thương mà từ hư vô Ngài đã tạo dựng con người giống hình ảnh Ngài để
thông ban cho họ vinh quang vĩnh cửu. Ngài dựng nên con người có nam có nữ,
tuy khác biệt về phái tính nhưng hoàn toàn bình đẳng với nhau và bổ túc cho
nhau.Ngài ban cho họ có khả năng yêu mến để hướng về những ước vọng chân
chính tốt lành. Nơi đời sống hôn nhân, tình yêu liên kết người nam và người
nữ cách mật thiết đến nỗi họ không còn phải là hai, mà chỉ là một xương một
thịt. Tình yêu hôn nhân còn phản ánh chính tình yêu của Thiên Chúa và được
Chúa chúc lành.
5- Gia đình là mái trường đầu tiên của Con
Thiên Chúa nhập thể
Khi sinh xuống trần gian, Đức Giêsu đã sống
trong một gia đình. Người có một quê hương, có cha có mẹ và hàng xóm láng
giềng. Những người đồng hương biết rõ Người là “con bác thợ mộc” và “mẹ
Người là bà Maria” (Mt 13,55). Thánh Giuse và Đức Maria đã nuôi dưỡng và
giáo dục Hài Nhi Giêsu ngay từ lúc chào đời. Chính trong khung cảnh gia
đình, Đức Giêsu đã học những bài học căn bản về đời sống đức tin và văn hóa.
Về phần Đức Giêsu, “Người tuân phục hai ông bà” (Lc 3,51). Có thể
nói, lối giáo dục của Thánh Giuse và Đức Maria đã góp phần làm phong phú lời
giảng dạy của vị Ngôn sứ thành Nazareth sau này. Người đã vận dụng những ca
dao tục ngữ, những hình ảnh bình dân của nền văn hóa địa phương để rao giảng
Nước Trời. Như thế, gia đình Nazareth cho thấy tầm quan trọng của gia đình
trong việc giáo dục. Thánh Gia thất chính là mẫu gương cho các gia đình,
nhất là những người làm cha mẹ, trong mọi nền văn hóa và môi trường xã hội.
Là Con hiếu thảo của một gia đình, Đức Giêsu
cũng là Con yêu dấu của Chúa Cha. Chính Chúa Cha đã xác nhận điều đó: “Đây
là con yêu dấu của Ta, Ta hài lòng về Người. Các ngươi hãy vâng nghe lời
Người” (Mt 17,5). Người luôn lo lắng chu toàn sứ mạng của Chúa Cha, từ
thời niên thiếu, khi ở lại trong Đền Thờ giữa các bậc tiến sĩ, cho đến giờ
phút khổ nạn thập giá. Đức Giêsu đã luôn thể hiện ý Chúa Cha trong lời nói
cũng như việc làm. Vâng phục thánh ý Chúa Cha chính là lương thực của Người
(x.Ga 4,34).
6- Gia đình diễn tả tình yêu giữa Chúa
Giêsu và Giáo Hội
Trong Cựu Ước, cácNgôn sứ thường mượn hình ảnh
hôn nhân để diễn tả mối liên kết giữa Thiên Chúa và Dân Ngài. Sau này, Thánh
Phaolô còn cụ thể hơn khi dùng hình ảnh khế ước tình yêu nam nữ để diễn tả
mối gắn bó giữa Đức Giêsu và Giáo Hội (x. Ep 5,21 tt). Hôn nhân công giáo
được nâng lên hàng bí tích, trở thành dấu chỉ và khí cụ của tình yêu giữa
Đức Kitô và Giáo Hội. Đó là tình yêu quảng đại, hy sinh và hiến mạng sống vì
người mình yêu. Vì thế, như Đức Kitô đã làm gương qua việc Người hiến mình
vì Giáo Hội, tình nghĩa vợ chồng phải được xây dựng trên mẫu mực nền tảng
đó. Đức Gioan Phaolô II nhắc lại điều này trong Tông huấn về gia đình: “Hôn
nhân của những người đã lãnh nhận bí tích Thánh Tẩy trở nên biểu tượng thật
của giao ước mới và vĩnh cửu được ký kết trong máu Đức Kitô. Thánh Thần mà
Chúa Cha đã đổ tràn xuống, ban cho họ một trái tim mới và làm cho cả người
nam và người nữ có khả năng yêu thương nhau như Đức Kitô đã yêu thương chúng
ta” (Tông huấn Gia Đình, số 13).
7- Gia đình là
mái trường giáo dục tình hiệp thông
“Gia đình, được thiết lập do tình yêu và
được sinh động cũng do tình yêu, là cộng đồng các ngôi vị: đôi bạn nam và
nữ, cha mẹ và con cái, họ hàng. Bổn phận đầu tiên của gia đình là trung
thành sống thực tại của sự hiệp thông... ” (Tông huấn Gia Đình,
số 18). Mối hiệp thông này được củng cố và phát triển nhờ tình tương thân
tương ái và nhờ sự nâng đỡ lẫn nhau trong đời sống nhân bản cũng như đời
sống đức tin. Quả vậy, nếu mọi thành viên trong gia đình sống thuận hòa và
đùm bọc lẫn nhau, gia đình sẽ trở nên ấm cúng. Tình hiệp thông giữa các
thành viên trong một gia đình sẽ góp phần củng cố gia đình nhân loại và gia
đình Thiên Chúa, tức là Giáo Hội.
8- Gia đình là mái trường giáo dục lòng
hiếu thảo và thờ phượng Thiên Chúa
Luật Cựu Ước đã đề cập đến lòng hiếu thảo đối
với cha mẹ ngay sau khi nói đến bổn phận thờ phượng của con người đối với
Thiên Chúa trong ba giới răn đầu. Điều đó cho thấy tình tương thân tương ái
trong gia đình đi liền với việc tôn thờ Thiên Chúa. Nói cách khác, hiếu thảo
với các bậc sinh thành dưỡng dục là bổn phận quan trọng chỉ đứng sau việc
thờ phượng Thiên Chúa. Tiếp đó, các tác giả văn chương khôn ngoan đã ca tụng
những người con hiếu thảo. Hiếu thảo không chỉ là việc đền đáp nghĩa sinh
thành, nhưng còn vì “Ai thờ cha thì bù đắp lỗi lầm, ai kính mẹ thì tích
trữ kho báu… ai tôn vinh cha sẽ được trường thọ, ai vâng lệnh Đức Chúa sẽ
làm cho mẹ an lòng” (Hc 3, 3-6). Có thể nói, việc tôn thờ Chúa bảo đảm
cho hạnh phúc gia đình và việc thảo kính cha mẹ là bổn phận thiết yếu đối
với những ai yêu mến Chúa và muốn nên trọn lành. Gia đình chính là chiếc nôi
ấp ủ, là mái trường đào tạo con người biết thực hành bổn phận cao quý này.
II- GIA ĐÌNH TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM
HÔM NAY
9- Nhận định chung
Xã hội Việt Nam nói riêng và thế giới nói
chung đang chuyển mình cách mạnh mẽ với những thay đổi tích cực nhưng cũng
với những mất mát to lớn, trong đó đáng kể nhất là những giá trị cơ bản liên
quan đến sự bền vững của hôn nhân–gia đình và tình liên đới giữa các thành
viên. Xin anh chị em cùng với chúng tôi nhận định về tình trạng gia đình
Việt Nam trong xã hội hôm nay để tìm ra hướng đi mục vụ đáp ứng những nhu
cầu thiết thực và cấp bách này.
10- Những khủng hoảng gia đình
Là người Việt Nam, chúng ta tự hào về một
truyền thống gia đình trên thuận dưới hòa, trong đó lòng hiếu thảo có vị trí
quan trọng đối với đời sống gia đình và xã hội. Có thể nói đó là một yếu tố
căn bản để con người có thể thành nhân và thành tài. Nhưng truyền thống tốt
đẹp đó đang có nguy cơ bị xói mòn và mai một. Có những gia đình đang trở
thành một thứ quán trọ thay vì là tổ ấm yêu thương. Có nhiều người cao tuổi
bị con cái bỏ rơi, không nơi nương tựa. Nạn bạo hành gia đình còn khá phổ
biến, đặc biệt nhiều phụ nữ chưa được tôn trọng và yêu thương xứng đáng với
phẩm giá con người. Tỷ lệ ly hôn ngày càng gia tăng và hậu quả là những trẻ
em thất học, trẻ em bỏ nhà đi bụi đời ngày càng nhiều. Những phương tiện
thông tin đề cập thường xuyên đến nhiều vụ việc tội phạm mà cả nạn nhân và
hung thủ đều là vị thành niên. Phần lớn những em này đều xuất thân từ những
gia đình bất hòa, ly tán và đổ vỡ. Cùng với những mâu thuẫn và khủng hoảng
gia đình, những con số thống kê cho thấy nạn phá thai càng ngày càng nghiêm
trọng, ngay cả nơi những em còn ở độ tuổi học trò. Cùng với những hậu quả
tất yếu về thể lý, hành động phá thai đã để lại những vết thương tâm lý thê
thảm nơi đương sự và những người có liên quan
11- Gia đình trước ảnh hưởng của toàn cầu
hóa và di dân
Cuộc sống của người Việt Nam trước đây gắn
liền với nông thôn. Mọi sinh hoạt xã hội, kinh tế, văn hoá và tôn giáo đều
diễn ra trong phạm vi “lũy tre làng”. Trong các Giáo xứ, việc dạy giáo lý,
hoạt động từ thiện bác ái, sinh hoạt phụng tự có thể tổ chức sắp xếp rất
thuận lợi. Người giáo dân có nhiều cơ hội gặp gỡ và chia sẻ trong nhiều lãnh
vực khác nhau. Các thành viên trong một gia đình luôn ở bên cạnh nhau trong
mọi sinh hoạt. Sự gần gũi thường xuyên như thế giúp mọi người có thể nhắc
nhở, động viên nhau sống đạo cách dễ dàng và hiệu quả. Như vậy, môi trường
Giáo xứ miền quê là một môi trường thuận lợi cho các mối quan hệ liên bản vị
và cho nền giáo dục Kitô giáo.
Môi trường đó nay đang dần dà thay đổi trước
làn sóng đô thị hoá và công nghiệp hoá. Ngày càng có nhiều người rời nông
thôn để tìm việc làm tại các đô thị, phần lớn trong số này là giới trẻ.
Những người di dân là sinh viên, học sinh, công nhân, những người buôn bán
nhỏ và còn nhiều thứ dịch vụ khác. Cũng vì cuộc sống, có nhiều người đi lao
động hoặc nhiều phụ nữ đi làm dâu tại nước ngoài. Họ phải đối diện với rất
nhiều khó khăn để hội nhập vào một nền văn hóa mới, có những phong tục tập
quán hoàn toàn xa lạ với nền văn hóa của quê hương, đặc biệt xa lạ với đời
sống gia đình công giáo Việt Nam. Họ rất vất vả trong cuộc vật lộn mưu sinh,
không còn thời gian dành cho đời sống thiêng liêng. Trong hoàn cảnh đó, quan
niệm về tình yêu hôn nhân, về đời sống gia đình cũng bị biến dạng. Đã xuất
hiện những trào lưu thiếu lành mạnh và sai lầm như sống thử, sống ngoài hôn
nhân và tự do ly dị. Đã và đang tồn tại những gia đình tan vỡ khi vợ hoặc
chồng đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài.Quan tâm đến những người di dân là
một hình thức mục vụ mới đối với Giáo Hội Việt Nam hôm nay.
12- Hậu quả của một nền giáo dục còn nhiều
khiếm khuyết
Trước sự kiện hàng loạt những vụ việc tiêu cực
có liên quan đến ngành giáo dục được công bố, đã có nhiều người lên tiếng
kêu gọi chú trọng đến chất lượng thực thụ của sự nghiệp trồng người. Một nền
giáo dục chỉ lo đến bằng cấp, chỉ phấn đấu để được điểm thi đua mà không
chăm lo đến “tiên học lễ, hậu học văn” sẽ tạo ra một thế hệ thiếu trung thực
và bất tài. Chính vì thiếu khía cạnh “lễ” mà truyền thống tôn sư trọng đạo
đang bị mai một, và hậu quả là bạo lực tràn lan trong học đường. Những học
sinh ở tuổi thơ ngây đã trở thành thủ phạm của biết bao tội ác, cá nhân cũng
như tập thể. Nhà trường đáng lẽ là nơi đào tạo những chủ nhân tương lai biết
tôn trọng sự thật, đôi khi lại là môi trường cho các em học sự gian dối. Một
số phụ huynh có những hành động phản giáo dục như mua điểm mua bằng cho con
em, hoặc luồn lách để được lên lớp. Điều này đã tạo cơ hội cho trẻ em bắt
chước sự dối trá. Đó là một trong những thảm kịch nghiêm trọng đe doạ tương
lai của Giáo Hội, xã hội và dân tộc Việt Nam.
III- MỘT SỐ CHỈ DẪN MỤC VỤ
13- Như chúng tôi đã đề cập trong Thư Chung
2007, giáo dục Kitô giáo là trách nhiệm của mọi người và từng người. Đối
tượng mà nền giáo dục Kitô giáo nhắm tới cũng là mọi thành phần xã hội,
không loại trừ ai. Sau khi đã cùng nhìn lại toàn cảnh tình hình gia đình
Việt Nam hôm nay, chúng tôi đề nghị một số thực hành giáo dục khởi đi từ
lãnh vực gia đình, vì gia đình là trường học đầu tiên, nơi hình thành nhân
cách và là nơi định hướng cho tương lai của một con người.
14- Gia đình và việc giáo dục đức tin
“Cha mẹ được
mời gọi để biến tình thương con cái thành dấu chỉ hữu hình cho chúng nhận ra
được tình yêu của Thiên Chúa là ‘nguồn gốc mọi tình phụ tử trên trời đưới
đất’ (Ep 3,15)” (Tông Huấn Gia Đình, số
14). Thiên chức làm cha mẹ nhắn nhủ những bậc phụ huynh có trách nhiệm thông
truyền đức tin cho các thế hệ kế tiếp. Chính cha mẹ là những giáo lý viên
đầu tiên cho con cái. Hãy giới thiệu cho con cái biết Thiên Chúa ngay khi
con còn bé qua những lời nguyện bập bẹ đơn sơ và cử chỉ đơn giản (làm dấu
Thánh Giá, vòng tay, cúi đầu...). Những lời cầu nguyện ngắn gọn, những nội
dung giáo lý căn bản, những câu chuyện lấy từ Thánh Kinh, nếu được cha mẹ ân
cần chỉ bảo, sẽ tạo nơi các em một nền tảng giáo lý vững chắc và một đời
sống thiêng liêng sâu đậm sau này. Trách nhiệm của cha mẹ không dừng lại ở
đó, mà còn thể hiện qua việc hướng dẫn, nhắc nhở con em mình đi học giáo lý,
tham gia các hội đoàn đạo đức để trưởng thành hơn trong đời sống đức tin.
Hình ảnh một gia đình công giáo Việt Nam được
ghi đậm nét do việc mọi thành viên cùng cầu nguyện chung với nhau. Giờ cầu
nguyện chung giúp các thành viên trong gia đình gần gũi và có trách nhiệm
với nhau hơn. Cầu nguyện chung là yếu tố quan trọng giúp hòa giải những mâu
thuẫn gia đình và làm cho mọi người dễ tha thứ cho nhau.
Sinh hoạt đạo đức này đang bị mai một vì nhiều
lý do, nhất là vì công việc, vì học hành, vì không cùng tôn giáo trong một
gia đình, vì ham mê giải trí. Chúng tôi kêu gọi anh em Linh mục, các bậc phụ
huynh và những cộng sự viên tông đồ hãy nhiệt thành cổ võ và khôi phục việc
đọc kinh tại gia đình. Những câu kinh lời nguyện, những bài đọc Lời Chúa,
nếu được thực hiện thường xuyên trong gia đình sẽ tạo nơi giới trẻ một thói
quen cầu nguyện. Những thực hành đạo đức ấy sẽ theo các em suốt đời, kể cả
khi các em rời xa gia đình để sống tại một môi trường khác. Lời cầu nguyện
mỗi ngày vang lên từ gia đình, sẽ làm tăng thêm hạnh phúc và niềm vui, vì
qua những sinh hoạt đạo đức này, chúng ta làm cho gia đình trở nên đền thờ
của Thiên Chúa Tối Cao.
15- Gia đình và việc giáo dục đức ái
Với những khủng hoảng gia đình trong xã hội
hôm nay, chúng ta cần ý thức rằng từ ban đầu gia đình là cấu trúc của tình
yêu và gia đình theo đúng thánh ý Chúa phải tồn tại và phát triển trong tình
yêu. Do đó gia đình phải là môi trường giáo dục đặc biệt về tình yêu. Giáo
dục đức tin phải đi đôi với giáo dục đức ái. Cần giáo dục tình yêu cho con
cái biết yêu thương hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, biết yêu thương kính trọng
bà con họ hàng, biết yêu thương và kính trọng mọi người. Cũng cần giáo dục
con cái biết yêu thương, tôn trọng, nâng đỡ và hy sinh cho nhau. Con người
không biết sống yêu thương trong gia đình thì không thể biết sống yêu thương
đúng nghĩa trong các môi trường xã hội. Việc giáo dục tình yêu cần phải kiên
nhẫn và nhất là cần đến gương yêu thương giữa cha mẹ, giữa vợ chồng. Gương
mẫu của giáo dục tình yêu chính là Thánh Gia, cao hơn nữa chính là gương
Chúa Giêsu yêu thương và phục vụ Hội Thánh, yêu thương và hy sinh đến chết
vì mỗi người chúng ta. Thật lý tưởng khi mọi thành viên trong gia đình đều
cảm nhận sâu xa là mình được mọi người trong gia đình yêu thương và tình yêu
của mình được mọi người đón nhận, đáp trả.
16- Gia đình
và việc dạy con cái sống theo lương tâm và sự thật
Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI khẳng định rằng:
“Nếu tiến bộ kỹ thuật không đi đôi với tiến bộ trong việc giáo dục đạo
đức con người, trong sự tăng trưởng con người nội tâm, thì đó chẳng phải là
một sự tiến bộ, nhưng lại là một mối đe dọa đối với con người và thế giới”
(Thông điệp Spe Salvi, số 22). Theo đó, lương tâm ngay chính và đời
sống nội tâm sâu xa là yếu tố căn bản cho sự bền vững và phát triển của xã
hội. Những hoạt động xã hội, văn hóa, chính trị đều phải xây dựng trên nền
tảng lương tâm ngay chính mới mang lại hiệu quả tích cực. Gia đình là môi
trường quan trọng và không thể thay thế cho việc huấn luyện này. Người cha
người mẹ chính là những nhà huấn luyện lương tâm cho thế hệ tương lai.
Để cho việc huấn luyện lương tâm có hiệu quả,
cần phải có sự cộng tác của mọi thành phần Giáo Hội và xã hội, vì xã hội
được coi như sự nối dài của gia đình trong sứ mạng giáo dục. Thật là mâu
thuẫn nếu trong nhà cha mẹ dạy con thật thà mà ra khỏi gia đình cha mẹ lại
gian lận dối trá đối với những người xung quanh. Gương sáng của cha mẹ và
những bậc cha anh đóng vai trò quan trọng để giáo dục lương tâm cho những
thế hệ nối tiếp. Dân tộc và Giáo Hội Việt Nam trong tương lai sẽ ra sao nếu
thế hệ hôm naybàng quan nhắm mắt trước sự man trá lừa lọc? Đó là câu hỏi
khiến cho các bậc phụ huynh, các giới hữu trách giáo dục phải đặt ra một
cách nghiêm túc để kịp thời tìm biện pháp cứu vãn tình thế.
17- Gia đình và việc giáo dục các đức tính
nhân bản
Do đời sống công nghiệp và đô thị phát triển,
con người thời nay có nguy cơ sống khép kín, thiếu tình yêu và thiếu quan
tâm đến tha nhân. Gia đình là môi trường thuận lợi giúp cho các thành viên
sống tình liên đới, vị tha, hài hòa và quảng đại.
Khi chú trọng giáo dục cho con cái những đức
tính nhân bản như khôn ngoan, công bằng, can đảm và tiết độ, các bậc phụ
huynh đang huấn luyện con cái mình “thành người”. Giáo dục nhân bản còn nhằm
huấn luyện con người có trách nhiệm đối với tha nhân và công ích, góp phần
bảo vệ và phát triển cuộc sống xã hội, tôn trọng thiên nhiên, cổ võ những
hoạt động bác ái. Việc vận động mọi thành viên
trong gia đình cùng tham gia vào mọi sinh hoạt văn hóa lành mạnh, cũng là
đường lối sư phạm cụ thể và hiệu quả để giáo dục nhân bản cho thế hệ tương
lai.
18- Gia đình và sứ mạng tôn trọng, bảo vệ
sự sống
Thánh Kinh nói với chúng ta rằng Thiên
Chúa là Đấng hằng sống. Ngài chia sẻ và thông ban sự sống cho con người, vì
con người được tạo dựng giống hình ảnh của Ngài (x. St 1,27). Chính Thiên
Chúa chúc lành và nâng niu sự sống con người ngay từ lúc vừa được hình thành
trong lòng mẹ. Đến lượt mình, con người được cộng tác với Thiên Chúa để
thông ban sự sống mình đã nhận. Mặc dù có khả năng thông truyền sự sống, con
người không có quyền hủy hoại sự sống của mình. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô
II đã viết: “Sự sống của con người là thánh thiêng, nó mang tính bất khả
xâm phạm được khắc ghi trong lòng người, trong lương tâm con người”
(Thông điệp Tin Mừng sự sống, số 40). Vì sự sống là ân ban của
Thiên Chúa, là vốn quý giá nhất của đời người, nên ‘Sự
sống con người phải được tôn trọng và bảo vệ một cách tuyệt đối từ giây phút
thụ thai’” (Sách GLGHCG, số 2270). Con người dù
đẹp hay xấu, dù thông minh hay tối dạ, đều là người đã được Thiên Chúa dựng
nên và được Ngài yêu thương. Sự sống của người ấy nằm trong tay Thiên Chúa
và Con Thiên Chúa đã chết trên thập giá cho người ấy. Do đó, những can thiệp
của khoa học nhằm lựa chọn giới tính, những hành vi giết người như phá thai,
làm chết êm dịu... đều đi ngược với phẩm giá con người và chống lại Thiên
Chúa, vì chúng biến con người thành một thứ hàng hóa hay một sản phẩm thay
vì là một sinh linh cao quý mang hình ảnh của Đấng Tối Cao. Những lớp giáo
lý hôn nhân cần phải giúp học viên hiểu rõ giáo huấn này. Các bậc làm cha mẹ
cũng cần phải hiểu biết để dạy con cái mình tôn trọng sự sống
19- Năm Thánh Phaolô và giáo dục gia đình
Nói về giáo dục gia đình, chúng ta không thể
không nhắc đến Thánh Phaolô, đặc biệt năm nay Giáo hội kỷ niệm sinh nhật thứ
2000 của Ngài. Giáo huấn của Thánh Phaolô về gia đình mở ra cho ta những
chân trời mới khi mặc cho gia đình những chiều kích sâu xa: chiều kích Ba
Ngôi và vĩnh cửu.
Theo Thánh Phaolô, mỗi một con người ra đời
được kêu gọi vào sự sống “trong chân lý và tình
yêu” (Ep 4,15).
Sự kêu gọi đó không chỉ liên hệ đến cuộc sống trần gian nhưng còn hướng tới
sự sống vĩnh cửu. Thiên Chúa Cha chính là nguồn gốc của mọi gia tộc trên
trời dưới đất, là tình phụ tử mẫu mực tuyệt hảo (x. Ep 3,14-15). Mang mẫu
mực tuyệt hảo đó trong mình, Kitô hữu, xuất phát từ gia đình, lên đường xây
dựng một nền văn minh tình thương nhờ tình yêu “Thánh Thần đổ lai láng
trong lòng chúng ta” (Rm 5, 5), giúp con người có thể kiên tâm phục vụ
và “chịu đựng tất cả” (1 Cr 13, 7). Tuyệt vời hơn cả là nhờ Đức
Kitô, nền giáo dục của con người được diễm phúc mang chiều kích cứu độ và
đạt đến đỉnh điểm của nhân tính nơi mầu nhiệm Phục sinh (x. Ep 3, 14-15).
Với những lời khuyên chi tiết cho từng thành
viên của gia đình trong thư gửi cộng đoàn tín hữu Êphêsô (x. Ep 5-6), Thánh
Phaolô cho chúng ta thấy một quan niệm và giáo huấn của Ngài về hạnh phúc
gia đình. Một gia đình có nề nếp, trên kính dưới nhường không những chỉ là
một tổ ấm yêu thương, mà còn phản ánh tình yêu của Đức Kitô đối với Giáo
Hội. Các thành viên trong gia đình cần hy sinh cho nhau, trong tâm tình của
Đức Giêsu Đấng đã hy sinh và hiến mình cho Giáo Hội. Đó là khởi điểm của
hạnh phúc và là điều kiện để đạt tới sự trọn lành.
Tóm lại, theo Thánh Phaolô, qua gia đình và
giáo dục theo tinh thần Tin Mừng, con người vừa xây dựng xã hội trần gian
cách tích cực, vừa chu toàn được sứ mệnh xây dựng Giáo Hội và cuối cùng được
siêu thăng cùng với Đức Kitô toàn thắng.
LỜI KẾT
20- Với những điều nói trên, chúng
tôi mời gọi mọi thành phần Dân Chúa hãy cộng tác trong việc vun trồng những
thế hệ tương lai. Nếu gia đình là nhân tố quyết định sự tồn vong của Giáo
Hội và xã hội, thì việc đầu tiên chúng ta phải nghĩ tới là củng cố và thăng
tiến gia đình, để bảo đảm cho hôn nhân và gia đình có được sức sống yêu
thương tràn đầy và sự thăng tiến về nhân bản cũng như lòng đạo đức.
Chúng ta phó thác những dự tính mục vụ năm nay
nơi lời bầu cử của Thánh Cả Giuse và Đức Maria. Các Ngài là những bậc cha mẹ
gương mẫu, luôn biết đón nhận thánh ý Chúa và đem ra thực hành. Trong gia
đình Nazareth mọi thành viên đều tôn trọng nhau, mong muốn cho nhau điều tốt
và cùng nhau thực hiện ý của Cha trên trời. Thánh Giuse và Đức Maria là
những nhà giáo dục tài giỏi đã chu toàn sứ mạng được trao phó trong sự khôn
ngoan và trung tín. Xin các Ngài chuyển cầu và luôn phù trợ cho các gia đình
chúng ta.
Kính chúc anh chị em được tràn đầy ân sủng của
Thiên Chúa, luôn hạnh phúc và bình an.
Hà Nội ngày 05 tháng 12 năm 2008
TM/HĐGMVN
Gm. Phêrô Nguyễn văn Nhơn
Chủ tịch
Gm.Giuse Ngô
quang Kiệt
Tổng thư ký
----------------------------------------------------------------------------
Ghi chú :
Trong Năm Thánh Phaolô và theo lời khuyến
khích của Thượng Hội Đồng Giám mục thế giới về “Lời Chúa trong đời sống và
sứ vụ của Giáo Hội”, chúng tôi ghi lại một số bài đọc Lời Chúa trích từ các
thư của Thánh Phaolô, để anh chị em có thể đọc, suy gẫm và cầu nguyện cho
đời sống hôn nhân và gia đình:
- Rm 8, 31-39. “Ai có thể tách chúng ta ra
khỏi tình yêu của Đức Kitô”.
- Rm 12, 1-2.9-18. “Hãy hiến thân mình làm
của lễ sống động, thánh thiện và đẹp lòng Chúa”.
- Rm 15,1-3.5-7.13. “Anh em hãy đón tiếp
nhau như Đức Kitô đã đón tiếp anh em”.
- 1 Cr 6,13-20. “Thân xác anh em là đền
thờ Chúa Thánh Thần”.
- 1 Cr 12,31-13,8.“Nếu tôi không có đức
ái, thì cũng chẳng ích gì cho tôi”.
- 1 Cr 13, 4-13. “Bác ái tin mọi sự, chịu
đựng mọi sự”.
- Ep 4, 1-6. “Chỉ có một thân thể và một
linh khí”.
- Ep 5,2.21-33. “Mầu nhiệm này thật lớn
lao; tôi muốn nói về Đức Kitô và Hội thánh”.
- Pl 2, 1-5. “Hãy có cùng một cảm nghĩ”.
- Pl 4, 4-9. “Thiên Chúa bình an sẽ ở cùng
anh em”.
- Cl 3,12-17. “Trên hết những điều ấy, anh
em hãy có đức yêu thương, đó là dây liên kết điều toàn thiện”.
- Dt. 13,1-6. “Mọi người hãy tôn trọng hôn
nhân”.Nguồn: Website Hội
Đồng Giám Mục Việt Nam
