LOS
ANGELES - Nguyên ngữ danh từ "conclave" (Cơ Mật
Viện bầu Giáo Hoàng) khởi đầu từ cuộc họp của các
Hồng Y bầu Giáo Hoàng vào tháng 11 năm 1268 tại thành Viterbo
(về phía bắc thành Roma) kéo dài trong mấy tháng trời mà không
có kết qủa.
 |
| ĐGH
Gregory X |
Thế rồi dân chúng thành Viterbo
thấy các vị hồng y không đem lại kết quả là bầu được
vị Giáo Hoàng, họ đã lấy chìa khóa và khóa chặt dinh thự
phòng nơi các vị hồng y họp. Nhưng cũng không có kết quả,
nên họ lại giảm phần ăn và chỉ cung cấp nước lã và bánh
mì cho các vị mà thôi. Cuối cùng vào tháng 9 năm 1271 mới
bầu được Giáo Hoàng đó, là Đức Giáo Hoàng Gregory X.
Phải mất gần 3 năm mới bầu xong được Giáo Hoàng.
Học được bài học kinh nghiệm nêu trên, nên Đức Gregory X
khi lên ngôi đã thiết lập Cơ Mật Viện “conclave”
(mà nguyên ngữ La tinh là cum- clave, "với chìa khóa")
vào năm 1274. Ngài còn ra chỉ thị từ ngày đó trở đi các
cuộc bầu Giáo Hoàng phải được tổ chức tại một nơi đóng
kín nghiêm ngặt, và các vị hồng y phải sống trong điều
kiện ăn ở tương đối vừa phải để không thể kéo dài
cuộc bầu lâu ngày được.
 |
| ĐGH
Benedictô XI |
Cuộc bầu Giáo Hoàng thứ nhất theo
hướng dẫn của chỉ thị này xẩy ra vào năm 1303 và kết
quả là bầu ra Đức Giáo Hoàng Benedictô XI. Sau khi Ngài lên
ngôi Giáo Hoàng, những năm sau đó xẩy ra biến cố lại có
thêm vị Giáo Hoàng khác tại thành Avignon bên Pháp, và cuộc
bầu Giáo Hoàng kế tiếp tại Roma chỉ xẩy ra vào năm 1378
khi chọn ra Đức Giáo Hoàng Urbanô VI. Sau đó có khoảng
trống một thời gian lâu mới có cuộc bầu Giáo Hoàng tại
Roma vào năm 1455 để bầu cử Đức Giáo Hoàng Calllistus III.
Từ đó các cuộc bầu Giáo Hoàng liên tiếp được thực
hiện tại Roma.
Tuy vậy cũng có một lần truyền thống bầu Giáo Hoàng ở
Roma bị phá lệ. Đó là vào năm 1800 Đức Giáo Hoàng Piô VII
được bầu tại thành Venice chứ không phải tại Roma. Thế
nhưng 4 cuộc bầu Giáo Hoàng sau đó được đưa về Roma, nhưng
là tại Điện Quirinal Palace, nay là Dinh cư ngụ của Tổng
Thống Ý Đại Lợi.
Đến năm 1870 điện Quirinal trở thành Dinh cư trú của Vua Ý
Đại Lợi, vì sau khi thống nhất các tiểu vương quốc của
Ý thì Roma được chọn làm thủ đô của nước một quốc
gia Ý Đại Lợi thống nhất. Từ đó trở đi các cuộc bầu
kế tiếp xẩy ra tại Điện Vatican.
 |
| ĐGH
Lêô XIII |
Vào năm 1878 buộc bầu Đức Giáo Hoàng
Lêô XIII xẩy ra trong thành Vatican. Và cuộc bầu Giáo Hoàng
tới đây vào ngày 18/4/2005 là cuộc bầu Giáo Hoàng lần thứ
54 xẩy ra tại điện Sistine bên trong thành Vatican.
Trong quá khứ có những cuộc bầu Giáo Hoàng được coi là
rất mầu mè và có khi kéo dài một thời gian lâu. Lại đôi
khi có những yếu tố ngoại tại ảnh hưởng đến việc
chọn lựa và bầu vị Giáo Hoàng nữa. Những yếu tố đó là
các vị vua chúa các nước Âu Châu đôi khi muốn ảnh hưởng,
làm áp lực và có khi còn muốn khống chế để bầu ra nhân
tuyển mà các vua đó ưa thích. Một yếu tố khác nữa là khi
đó không có phương tiện truyền thông hữu hiệu, nên sau khi
bầu xong Giáo Hoàng rồi thì các vị hồng y sống ở xa mới
được tin về vị Giáo hoàng đã chết, nên không thể tham
dự cuộc bầu Giáo Hoàng được. Những yếu tố này ngay nay
không còn có tác dụng tới Cơ Mật Viện bầu Giáo Hoàng
nữa. Để có cái nhìn bao quát về một số những đặc tính
của quá khứ, chúng ta hãy lược qua 8 cuộc bầu Giáo Hoàng
trong thế kỷ 20 vừa qua xem đã xẩy ra như thế nào.
 |
| ĐGH
Piô X |
1.Vào tháng 8 năm 1903, Có cả thảy
62 vị hồng y họp để bầu ra người kế vị Đức Lêô
XIII. Đây là cuộc bầu giáo hoàng cuối cùng có thế quyền
ảnh hưởng vào. Khi đó, các Vua nước Áo, Vua nước Pháp và
Vua nước Tây Ban Nha còn đang có quyền “veto” (quyền phủ
quyết) các ứng cử viên Giáo Hoàng. Chính vì thế Vua nước
Áo đã dùng quyền này loại trừ một ứng cử viên rất
trổi vượt là ĐHY Mariano Rampolla. Sau này người ta không
biết rõ ràng rằng hồng y Rampolla có phải là người mà các
vị hồng y khác chọn làm giáo hoàng hay không. Thế nhưng
trong cuộc bầu này ĐHY Giuseppe Sarto đã trở thành Giáo Hoàng
Pius X. Sau khi lên ngôi Giáo Hoàng, việc đầu tiên vị Giáo Hoàng
này làm là viết một sắc lệnh hủy bỏ đặc quyền “veto
- phủ quyết” của các Vua. Về sau Đức Piô X đã được
phong làm thánh.
 |
| ĐGH
Benedictô XV |
2.Vào năm 1914, những ngày đầu của
Thế Chiến I xẩy ra, Đức Giáo Hoàng Piô X băng hà thì có 57
vị hồng y họp bầu ĐHY Giacomo Della Chiesa lên ngôi Giáo Hoàng
sau 10 lần bỏ phiếu và lên ngôi với tước vị là Giáo Hoàng
Benedictô XV. ĐHY Chiesa khi đó không phải là ứng cử viên sáng
giá và trong danh sách “papabili”, nhưng khi đó ngài là TGM thành
Bologna và được coi là nhà ngoại giao khéo léo, một khả năng
hữu dụng để ngài dẫn dắt Giáo Hội trải qua cơn khủng
hoảng Âu châu đang phên hóa và khốn khó vì cuộc đại
chiến tương tàn.
 |
| ĐGH
Piô XI |
3.Vào cuộc bầu Giáo Hoàng năm 1922,
báo giới Roma coi đó là cuộc tranh cử giữa hai nhân vật
nổi bật trong Giáo Triều Vatican: một bên là vị hồng y
“bảo thủ” Merry del Val, bên kia là hồng hy “cấp tiến”
Gasparri. Cuộc bầu cử vì thế kéo dài nhiều ngày. Người ta
nghĩ rằng: có thể vì thế mà các vị hồng y cả hai phía
về sau phải tìm ra một ừng viên đồng thuận. Sau đợt bỏ
phiếu lần thứ 14 (lần bầu lâu nhất thế kỉ 20) mới
chọn được ĐHY Achille Ratti của thành Milan và ngài lên làm
Giáo Hoàng Piô XI. Trong lần bầu cử này, các vị hồng y Hoa
Kỳ không tham dự được vì các ngài không tới Roma trước
10 ngày khi cuộc phiếu bắt đầu diễn ra.
 |
| ĐGH
Piô XII |
4.Về cuộc bầu của Giáo hoàng vào
năm 1939: lại nữa Châu Âu sắp bước vào cuộc Thế chiến
thứ II. Lần bầu cử này một nhân tuyển rất rõ ràng và đắc
ý với nhiều hồng y: ĐHY Eugenio Pacelli lúc đó là Ngoại Trưởng
Ngoại Giao Tòa Thánh và trước đây từng là Sứ Thần Tòa Thánh
tại Đức. Tuy dù có câu nói “Đi vào là giáo hoàng mà ra
khỏi phòng họp vẫn là hồng y”, nhưng luật trừ này đã dành
cho Đức Pacelli. Chỉ sau 2 lần bỏ phiếu 63 vị hồng y đã
chọn ngài làm Giáo Hoàng Piô XII.
 |
| ĐGH
Gioan XXIII |
5.Trước cuộc bầu Giáo Hoàng vào năm
1958, ai cũng để ý tới tên tuổi của vị Tổng giám mục
Giovanni Battista Montini thuộc thành Milan, dầu lúc đó ngài
vẫn chửa phải là một hồng y. Thế nhưng ngài là nhân vật
lừng lẫy và tài danh. Ai cũng đoán là ngài sẽ là Giáo Hoàng.
Thế nhưng khi 51 vị hoàng y vào phòng họp bầu, các ngài đã
chọn ĐHY thượng phụ giáo chủ thành Venice là Angelo Roncalli.
Sau cuộc bầu các nhà phân tích nhận định rằng: các hồng
y đã chọn một nhân vật tuổi có vẻ cao (77 tuổi) vì hy
vọng một triều đại giáo hoàng ngắn ngủi chuyển tiếp mà
thôi. Thế nhưng các nhà phân tích lại cũng sai. Triều đại
của Đức Gioan XXIII đã xẩy ra một biến cố rất lớn và có
tầm ảnh hưởng quan trọng trong lịch sử Giáo Hội, đó là
Ngài triệu tập Công Đồng Vatican II đưa Giáo Hội nhập
cuộc vào thế giới tân tiến của thời đại ngày nay.
 |
| ĐGH
Phaoalô VI |
6.Lần họp bầu giáo hoàng vào năm
1963 xẩy ra đang giữa lúc Công Đồng Vatican II còn nhóm họp.
Lần này, người ta lại hướng về TGM Montini thành Milan. Đức
Montini được quan niệm là nhà lãnh đạo lý tưởng để hướng
dẫn Giáo Hội qua những thay đỗi nội bộ. Lần họp bầu này
số hồng y đã tăng thêm nhiều, tất cả gồm 80 vị và các
vị đại diện nhiều quốc gia, số hồng y người Ý đã
giảm thiểu trông thấy. Tuy nhiên người ta cũng đoán trúng,
Đức Montini đã được chọn làm Giáo Hoàng với danh hiệu là
Phaolô VI.
 |
| ĐGH
Gioan Phaolô I |
7.Vào thời điểm mà Đức Phaolô VI
qua đời, Hồng Y Đoàn đã tăng thêm và càng có tính cách
quốc tế hơn. Đức Phaolô VI cũng đặt ra luật lệ là các
đức hồng y trên 80 tuổi sẽ không được tham gia Cơ Mật
Viện bầu Giáo Hoàng, tuy vậy số hồng y dưới 80 tuổi tất
cả là 111 vị đã họp bầu tân Giáo Hoàng vào tháng 8 năm
1978. Đây là cuộc bầu Giáo Hoàng quan trọng ngay sau Công Đồng
Vatican II, trong thời đại mà phương tiện du lịch quốc tế
mau chóng đưa con người gần lại với nhau hơn, thế rồi các
phương tiện truyền thông cũng đang trên đà phát triển
mạnh. Cho nên cuộc bầu Giáo Hoàng lần này cũng kéo sự chú
ý của toàn thế giới. Đang khi đó, thế giới của các vị
hồng y cũng không còn đóng khung trong miền địa dư của Ý
hay là của Âu châu nữa, mà lan rộng tới các lục địa. Các
hồng y qua Công Đồng Vatican II đã có dịp làm quen và biết
nhau nhiều hơn, hiểu thêm về các vấn đề của thế giới
thứ ba và sự tiến triển ngày càng bột phát của kinh tế và
thương mại. Chủ nghĩa thực dân đã chấm dứt, nhưng các nước
giầu và nghèo lại có thêm khoảng cách sâu rộng thêm. Các
Giáo Hội địa phương qua các Thượng Hội Đồng trong vùng
được xác tín hơn về nhu cầu của khu vực mình và muốn
chia sẻ với thế giới hoàn vũ. Trong bầu khí đó việc tìm
chọn ra một Giáo Hoàng tương lai với những đức tính và tài
năng đáp ứng cho thới đại mới càng trở nên quyết liệt
hơn, thao thức hơn... Tên vị hồng y được nhắc tới nhiều
nhất treng giai đoạn này là hồng y Giuseppe Siri thành Genoa.
Thế nhưng kết quả cuối cùng của cuộc bầu được trao
về cho hồng y thượng phụ giáo chủ thành Venice là ĐHY
Albino Luciani. Ngài lấy tên Giáo Hoàng là Gioan Phaolô I. Cuộc
bầu diễn ra trong không khí nóng nực của mùa hè nóng cháy
thật khó chịu và khổ sở cho các Đức Hồng Y phải sống
ngay tại nguyện dường Sistine chật chội và thiếu phương
tiện!
 |
| ĐGH
Gioan Phaolô II |
8.Triều đại của Đức Gioan Phaolô
I chỉ kéo dài có 33 ngày, chỉ dài hơn triều đại của Đức
Piô III vào năm 1503 (Đức Piô III làm Giáo Hoàng chỉ có 26 ngày!)
Có lẽ vì vậy mà lần này, sau cái chết của Đức Gioan
Phaolô I, các hồng y nghĩ đến một vị Giáo Hoàng tương lai
trẻ trung hơn mạnh khỏe hơn hầu đương đầu được với
những đòi hỏi của thời đại mới. Vào tháng 10, 1978 khi có
cuộc bầu Giáo Hoàng người ta lại cũng nhắc tới tên tuổi
hồng y Siri thành Genova và hồng y Benelli của thành Florence.
Thế nhưng Chúa Thánh Thần đã ban cho kết quả thực bất
ngờ, khi tuyên bố Đức Tân Giáo Hoàng là người Ba Lan, báo
giới và dân chúng chưa từng nghe tên tuổi vị này. Thế nhưng
đối với các vị hồng y khác thì vị hồng y người Ba lan có
tên là Carol Wojtyla đã làm cho các vị có ấn tượng rất đặc
biệt, vì trong thời gian họp Công Đồng Vatican II, ĐHY Woytyla
đã có những đóng góp đáng kể và nhất là ngài đã lãnh
đạo tổng giáo phận Krakow của ngài rất thành công dù
sống dưới chế độ Cộng Sản. Dĩ nhiên không ai thắc mắc
gì về sức khỏe thể lý của ngài với thân hình lực sĩ và
tráng kiện, trí khôn minh mẫn của Ngài. Vị tân Giáo Hoàng
lấy tên là Gioan Phaolô II đến từ sau bức màn sắt, trẻ
trung, đầy nhiệt huyết, bình dân, đạo đức, thực sự đã
làm thay đổi bộ mặt của Giáo Hội trong thời điểm mà
thế giới và xã hội khắp nơi có những thay đổi mạnh
mẽ, bột phát và phi thường về mọi mặt. Vị Giáo Hoàng đầu
tiên sau 455 không phải là người Ý này đã muốn Giáo Hội
phải nhập cuộc thực sự vào lớp sống trần thế và biến
đổi thế giới chúng ta đang sống hiện nay. Nhớ lại lần
bầu trước, các hồng y phải sống trong bầu khí nóng bức
chật chội, nên khi lên ngôi, Đức Gioan Phaolô II đã cho xây
nhà trọ Santa Martha tại nội địa cấm thành Vatican. Nhà này
có cả hơn 100 phòng làm nơi cho các hồng y cư trú trong suốt
thời gian các ngài họp bầu vị Tân Giáo Hoàng. |
Tài
liệu - Lịch sử 
Tài liệu khác
